برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

بررسی انواع فرمان خودرو

دنیای خودرو

با پیدایش گاری، درشکه و انواع وسایل نقلیه اولیه، لازم بود تا به گونه‌ای اسب‌ها و چهارپایانی که مامور حمل و قوه محرکه این وسایل بودند، برای گردش در سر پیچ‌ها، دستوری را از راننده یا همان گاری‌چی بگیرند. این کار معمولا با مهار و افساری که به گردن حیوان کشنده بود، انجام می‌شد. کمی بعد دو چرخه‌ها اختراع شدند و فرمان‌‌دهی شکلی جدید به خود گرفت اما با پیدایش خودرو‌ها و افزایش سرعت آنها در کنار وزن بالاتری که داشتند، نیاز شد تا در سیستم‌های فرمان انقلابی بزرگ روی دهد و از آنجا بود که فرمان‌ها در دست راننده به شکل غربیلک‌های امروزی تبدیل شدند.

هرچند چیزی که ما در داخل خودرو با آن در ارتباطیم، فقط یک غربیلک است که در انواع ساده تا مدل‌های بسیار مدرن امروزی گوناگون موجودند و در همه آنها کار اصلی، انجام دستور پیچیدن خودرو در سر پیچ است. اما از جایی که فرمان را می‌چرخانیم تا جایی که چرخ‌ها می‌چرخند، اتفاقات بسیاری می‌افتد و سامانه‌های مختلفی وجود دارد که همه آنها در جعبه‌ای به نام جعبه فرمان خلاصه می‌شوند.

 

 

سیستم فرمان به زبان ساده

 

سیستم چرخش فرمان ماشین به خصوص فرمان‌های قدیمی ساختار بسیار ساده‌ای دارد و حتی می‌توانیم آن را متشکل از چند میله و چرخنده‌ی ساده بدانیم.

در یک نگاه ساده ما می‌توانیم مربع درون تصویر بالا را محل اتصال میله‌ی فرمان به سیستم هدایت چرخ‌ها بدانیم که صرفا کاری که برعهده دارد،‌ تبدیل حرکت دورانی فرمان به حرکت افقی همانند آن چیزی است که در تصویر زیر مشخص است.

به همین سادگی وقتی شما فرمان ماشین را در روبروی خود می‌چرخانید، این چرخش از طریق اتصالات مربوطه به حرکت افقی تبدیل شده و منجر به پیچ خوردن لاستیک‌های ماشین و فرمان‌پذیری آن می‌شود.

سیستم‌های اولیه فرمان جزییات آنچنان بیشتری از تصوایر نشان داده در خود نداشتند و برای همین معمولا فشار گردش چرخ‌ها به راحتی درون فرمان و خستگی دست راننده احساس می‌شد. در این سیستم‌ها چرخ‌ها صرفا با نیرویی که راننده به فرمان ماشین وارد می‌کند هدایت می‌شوند و برای همین به آن‌ها سیستم‌ فرمان دستی هم می‌گویند. برای مثال می‌توانیم به فرمان پیکان‌بار اشاره کنیم که این ماشین همچنان در جاده‌های ایران در حال تردد است!

 

فرمان های هیدرولیکی

رایج ترین و اولین نوع این سیستم های کمکی فرمان، از نوع هیدرولیکی هستند که در آن با استفاده از سیال و روغن به چرخش راحت تر فرمان، کمک می شود. سیستم کار بر اساس همان قوانین علم سیال و پمپ‌هاست.
در یک مخزن پر از روغن هیدرولیک، پمپ هیدرولیک قرار دارد که با استفاده از دو شیلنگ به جعبه فرمان متصل است. یکی از شیلنگ ها راه رفت روغن و دیگری برای برگشت آن خواهد بود. درون مخزن که پمپ هیدرولیک قرار دارد، یک سیستم ساده به نام ماه و ستاره واقع شده است.
روغنی که در حال چرخش درون جعبه فرمان است با قرار گرفتن در بین ماه و ستاره که در واقع همان پره‌های این پمپ هستند با فشار بسیار زیادی درون جعبه فرمان وارد می شود و کمک به چرخش راحت‌تر لاستیک ها خواهد کرد. از جمله معایب این سیستم در این است که پمپ هیدرولیک نیروی زیادی را برای چرخش خود از موتور می گیرد که این اتصال توسط پولی و تسمه هاست.
ضمن اینکه چون در این شیوه، از سیال استفاده می‌شود همان مشکلات مربوط به پمپ های هیدرولیکی نیز وجود دارد که آلودگی و نشتی روغن از مهم‌ترین آنهاست . این فرمان ها اما کم هزینه‌ترند و تعمیر آن‌ها بر خلاف نگهداریشان، راحت تر است.

 

 

فرمان های الکتروهیدرولیکی

 

نوع دیگر از سیستم های کمکی فرمان، نمونه های الکترو هیدرولیکی است. در این شیوه از یک موتور الکتریکی برای چرخش پمپ هیدرولیک استفاده می شود تا از افت توان موتور توسط پمپ هیدرولیک جلوگیری شود. فرمان های الکتروهیدرولیکی یا EHPS از سال ۱۹۶۵ روی کار آمده اند اما تا دهه‌های اخیر کم‌تر رایج شده بودند. چون در سیستم های هیدرولیکی،‌همیشه پمپ در مدار قرار دارد و همان طور که گفتیم در حدود ۵ درصد از نیروی پیشرانه را می گیرد، با این شیوه و حذف پمپ،‌فقط در مواقع لازم و ضروری موتور الکتریکی وارد عمل می شود و چون ارتباط بین پمپ و موتور خودرو قطع شده است، دیگر از کاهش توان موتور و افزایش مصرف سوخت خبری نیست. ضمن اینکه سیستم فرمان می تواند کنترل فرمان را بر اساس سرعت خودرو نیز در دست بگیرد تا در سرعت های بالا برای افزایش ایمنی، چرخش فرمان کمتر شده و اصطلاحا فرمان سنکین تر شود.

فرمان های تمام برقی

نوع سوم که پیشرفته ترین سیستم کمکی فرمان است در واقع یک نوع خاص از فرمان‌ها نیز به شمار می رود که به آن ها فرمان های تمام برقی یا EPS و یا EPAS گفته می‌شود. در این فرمان از سیستم هیدرولیکی خبری نیست و یک موتور برقی کاملا چرخش فرمان را تحت نظر دارد. این موتور الکتریکی با توجه به موقعیت فرمان، نحوه رانندگی، چرخش فرمان و حتی دستوراتی از سوی سیستم پایداری خودرو، اقدام به چرخش فرمان می کند.  اساس کار شبیه به دیگر سیستم هاست با این تفاوت که به جای استفاده از نیروی سیال در کارکرد فرمان، تنها از یک موتور الکتریکی بهره گرفته شده است. از مهم ترین مزایای این شیوه، خرابی کمتر، دقت بیشتر و ایمنی بالا تر است اما لذت رانندگی با این فرمان ها چون حس دقیقی از مسیر را به راننده منتقل نمی کنند، کمتر است و از طرفی پیچیدگی و هزینه های بالاتری دارد.